Янгиликлар

SUD TIZIMIDA KORRUPSIYAGA QARSHI KURASH: ADOLAT VA SHAFFOFLIK SARI MUHIM QADAMLAR

Sud hokimiyati jamiyatda adolat tarozi hisoblanadi. Ushbu tizimda korrupsiyaning har qanday ko‘rinishi nafaqat fuqarolarning huquqlarini buzadi, balki davlatning xalqaro maydondagi nufuziga ham putur yetkazadi. Shu bois, mamlakatimizda so‘nggi yillarda sud tizimini "tozalash" va uning mustaqilligini ta’minlash bo‘yicha tub islohotlar amalga oshirilmoqda.

Sudlardagi korrupsiyaning asosiy sabablaridan biri — bu sudyalar va taraflar o‘rtasidagi bevosita muloqot hamda ishlarni taqsimlashdagi noaniqliklar edi. Bugungi kunda bu muammo raqamli texnologiyalar orqali hal etilmoqda:

Sudlarda ishlar sudyalar o‘rtasida inson aralashuvisiz, maxsus dastur orqali tasodifiy ravishda taqsimlanadi. Bu "tanlab olingan" sudyaga ish tushishining oldini oladi.

Da’vo arizalarini elektron yuborish, sud qarorlarini onlayn bazaga joylashtirish va jarayonni masofadan kuzatish imkoniyati yaratildi.

Sud majlislari videokuzatuv va audio yozuv moslamalari bilan jihozlanmoqda, bu esa protsessual qonunbuzilishlarning oldini oladi.

Sudyaning halolligi — tizim tozaligining kafolatidir. Shu maqsadda Sudyalar oliy kengashi faoliyati takomillashtirildi:

Sudyalikka nomzodlar endilikda nafaqat huquqiy bilim, balki psixologik barqarorlik va korrupsiyaga moyillik bo‘yicha ham jiddiy imtihondan o‘tadilar.

Sudyalar faoliyatini baholashning shaffof mezonlari ishlab chiqildi. Bunda ularning chiqargan qarorlari qanchalik adolatli ekani va yuqori instantsiyalarda bekor qilinish darajasi hisobga olinadi.

Korrupsiya qorong‘ulikda rivojlanadi, shaffoflik esa uni yo‘q qiladi.
Sud qarorlari maxsus portallarda e’lon qilinishi bu nafaqat jamoatchilik nazoratini, balki bir xil turdagi ishlar bo‘yicha yagona sud amaliyoti shakllanishini ta’minlaydi.

Ochiq sud majlislarida OAV vakillari va blogerlarning ishtirok etishi uchun huquqiy asoslar mustahkamlandi.

Sud tizimida ham korrupsiyaga qarshi komplaens-nazorat  tuzilmalari tashkil etilgan.

Ular:

Sud xodimlari o‘rtasida manfaatlar to‘qnashuvini aniqlaydi.

Sudyalar tomonidan odob-axloq qoidalariga rioya qilinishini nazorat qiladi.

Fuqarolardan kelayotgan korrupsiya haqidagi xabarlarni tezkor tahlil qiladi.

Sudlardagi islohotlarning pirovard maqsadi — "Sud korrupsiyadan xoli hudud" degan tamoyilni hayotga tatbiq etishdir. Albatta, tizimni to‘liq sog‘lomlashtirish vaqt va izchillikni talab qiladi. Biroq, raqamlashtirish va jamoatchilik nazorati kuchayishi bilan sudga bo‘lgan ishonch darajasi ortib bormoqda.

         Fuqarolik ishlari bo‘yicha 

Termiz tumanlararo sudi sudyasi 

B.S.Axmedov